Tau chuyen cho tu dong Jules
Verne (duoc dat theo ten nha van viet chuyen khoa hoc vien tuong noi tieng
nguoi Phap), la chiec tau chuyen cho tu dong (ATV) dau tien trong nam chiec
tau chuyen cho tu dong duoc che tao boi Co quan khong gian chau Au (ESA), sap
sua bay chuyen bay dau tien cua no. 100% cac thiet bi cua no da duoc lap dat
hoan chinh va da san sang de thuc hien chuyen bay vao vu tru. Nhiem vu phong tau
Jules Verne, duoc xac dinh la vao nua cuoi nam 2007, se tiep theo sau mot chuong
trinh thu nghiem keo dai 3 nam.
Nha thau chinh va cac nhom nghien cuu cua ESA da lam viec cat
luc de hoan tat viec thu nghiem chiec tau hien dai nhat duoc che tao boi chau Au
tu truoc den nay. Trong nhung thang quan trong sap toi, chuong trinh tien tien
nhat nay se phai hoan thanh cung mot luc 3 nhiem vu do la:
-
Chuan bi day du cho nhiem vu phong tau,
-
Tien hanh hoan chinh thiet bi lap ghep voi tram khong gian quoc te ISS
va cac tram khong gian doi tac khac,
-
Va chuan bi ten lua Arian 5 san sang cho viec mang theo mot trong tai
nang nhat tu truoc toi gio.
Trong nhung thang vua qua, thach thuc chinh cua viec kiem tra
chat luong cua tau ATV do la phai tien hanh nhieu chuong trinh thi nghiem cung
luc nham kiem tra nhieu loai thiet bi ket noi cua ATV voi nhieu doi tac khac
nhau. Muc dich chinh cua cac chuong trinh thi nghiem phuc tap va ton thoi gian
nay nham dam bao rang cac thiet bi phan cung va phan mem cua ATV co the xu ly
duoc tat ca cac tinh huong gia lap va tinh huong thuc ma tau Jules Verrne co the
gap phai trong chuyen bay cua minh.
Vi du nhu tai cong ty RSC Energia o ngoai o thu do Mat-xco-va (Moscow), day la
noi che tao cac thiet bi lap ghep, he thong nap nhien lieu va cac thiet bi dien
tu phu tro, cac he thong gia lap chinh bang may vi tinh da duoc tien hanh tu
thang 12 nam ngoai den thang 3 nam nay tai GDC (khu lien hop sua chua loi mat
dat). O day, mot may gia lap cuc manh da tao ra mot vai tinh huong gia dinh ma
cac ky su che tao ra ATV phai duong dau voi no nhung van phai tuan thu cac yeu
cau nghiem ngat cua chuyen bay co nguoi lai vao khong gian.
 |
|
Mo phong tau Jules
Verne (Anh: ESA) |
Muc dich cua viec nay nham kiem tra va chon ra phien ban phan
mem toi uu duoc dung de lap ghep voi mo dun cua Nga cung cac phan mem duoc su
dung de cho phep modun cua Nga dieu khien he thong day cua tau ATV de khoi dong
lai va kiem soat do cao cua tram ISS nang khoang 220 tan. Nhung cuoc kiem tra
nay cung bao gom ca viec lien lac thuc giua cac thiet bi cua tau va cac may gia
lap he thong dinh vi GPS.
Chuong trinh thi nghiem hien dang o giai doan thanh cong cuoi cung, du da gap
phai mot so tri hoan nghiem trong do cac su co khong mong muon trong qua trinh
kiem tra bo phan dinh vi GPS cua Lien Bang Nga. Bo phan nay rat can thiet cho he
thong dinh vi tuong tu cua tau ATV. Viec hieu chinh ke ca viec nang cap cac phan
mem dieu khien cung dat duoc cac ket qua tot trong cuoc kiem tra cuoi cung.
Tai mot nha may tuong tu tai Nga, mot chuong trinh kiem tra keo dai 2 thang khac
cung se duoc thuc hien vao mua xuan nay tai tram Kiem soat va Kiem tra cac thiet
bi (KIS) nham kiem tra viec lap ghep thuc voi mo hinh mo dun cua Lien bang Nga
dai 12.6m. Nho vao nhung lap ghep thuc nay nen viec kiem tra he thong neo dau va
nap nhien lieu do Nga che tao voi viec su dung chat long thuc su va cac bon chua
dieu ap. Tau Jules Verne, giong nhu tau Tien bo cua Nga, co kha nang nap 860 kg
nhien lieu day cho tram khong gian va don duoc 840 kg chat thai long.
Trong khi do, tai trung tam nghien cuu khong gian va cong nghe cua chau Au thuoc
Co quan khong gian chau Au (ESTEC) nam o thanh pho Noordwijk cua Ha Lan, tau
Jules Verne dang phai trai qua 2 cuoc kiem tra ve moi truong quan trong duoc
thuc hien suot nam 2006.
Cuoc kiem tra thu nhat la ve am thanh nham
tham tra kha nang chong lai tieng on duoc tao ra trong qua trinh phong tau. Cuoc
kiem tra nay da ket thuc mot cach thanh cong vao thang 7 nam ngoai.
Cuoc kiem tra thu hai la kiem tra ve kha nang
chiu nhiet trong moi truong chan khong nham kiem tra xem tau Jules Verne trong
trang thai hoat dong co the chiu duoc cac dieu kien khac nghiet cua vu tru voi
nhiet do cuc ky cao trong moi truong chan khong. Cho du chiec tau da san sang de
kiem tra nhung cuoc kiem tra buoc phai hoan lai do viec danh gia thoi gian khong
dung muc can thiet de xac dinh chinh xac quy trinh can thiet cho cuoc kiem tra
khi tat ca cac thiet bi cua chuyen bay da duoc dua vao. Cuoi cung thi khoang mot
tuan truoc ky Giang sinh nam ngoai, tau Jules Verne cung da trai qua cuoc thi
nghiem nay thanh cong.
Cung vao mua thu nam ngoai, nho co thiet bi kiem tra than tau
lon nhat cua chau Au nam o phia Tay nuoc Phap, ky thuat lap ghep cua tau Jules
Verne da duoc kiem tra thanh cong. Day la lan dau tien chiec tau da hoat dong
trong nhung dieu kien "nhao lon kin". Trong dieu kien nay tat ca cac
thiet bi cua con tau nhu he may tinh, phan mem dieu khien, cac bo phan cam ung,
duong bay deu duoc hoat dong mot cach thuc hoac duoc gia lap nhu luc quan tinh
cua tau, khai hoa he thong day ...
Moi thu da san sang
 |
|
Mo phong tau chuyen cho tu dong
lap ghep voi mo dun Zvezda cua Lien Bang Nga (Anh: ESA) |
Mot vai nhiem vu duoc gia lap se doi hoi su phoi hop phuc tap va su chia se
nhiem vu giua trong tam dieu khien ATV nam tai thanh pho Toulouse cua nuoc Phap, Trung
tam dieu khien nhiem vu Mat-xco-va (Nga) va trung tam dieu khien Houston (My).
Day la lan dau tien trong lich su chinh phuc khong gian cua con nguoi, 3 trung
tam dieu khien khong gian tren the gioi se cung lam viec voi nhau. Nham thuc
hien cac hoat dong lien ket co lien quan den viec dua tau ATV vao quy, mot loai
cac quy trinh cu the o cap do cao co ten goi la Quy trinh da doi tac
(Multi-Element Procedures) da duoc thiet ke nham xac dinh nhiem vu can thuc hien
theo tuan tu cua tung trung tam dieu khien. 12 tinh huong gia lap lien quan den
su phoi hop cua ba trung tam van duoc thuc nham hoan thien cac quy trinh cho cac
tinh huong thuc va gia lap ma tau Jules Verne co the gap phai.
Cung thoi diem nay, hai nha phi hanh gia Yuri Malenchenko va Peggy Whitson cua
nhiem vu ISS Expedition 16 da bat dau chuong trinh huan luyen ATV tai Trung tam
phi hanh gia cua chau Au nam o thanh pho Colonge nuoc Duc. Jean-François Clervoy,
mot phi hanh gia cua ESA va la co van cap cao cua chuong trinh ATV, cho biet:
“nhiem vu cua hai phi hanh gia trong qua trinh lap ghep se giong nhu nhiem vu
cua cua mot phi cong lai may bay theo doi mot cuoc ha canh tu dong lien quan den
14 tham so va khong co bo phan dieu khien bang tay du phong nhung ho co the ra
lenh cho tau tu bay xung quanh tram.”
Hien gio, hang loat cac cuoc kiem tra va cac thach thuc gan nhu da hoan tat do
do tau Jules Verne se phai duoc van chuyen den noi phong vao mua he nam nay.
Viec van chuyen bang duong bien tau ATV va 400 tan cac thiet bi ho tro tren mat
dat tu Trung tam kiem tra cua ESA tai Ha Lan den thanh pho Kourou o Guiana thuoc
Phap se dien ra trong 2 tuan.
John Ellwood, Giam doc du an ATV cua ESA, noi: “That la day khich le khi
thay rang hau het cac van de ma chung toi da gap phai trong nhung nam qua da
duoc giai quyet va cho du chung toi con rat nhieu viec phai lam nhung chung toi
co the khang dinh rang chung toi san sang cho viec chuyen cho tau Jules Verne
den noi phong trong mot vai thang nua nham chuan bi moi thu san sang cho viec
phong tau.”
Boi vi tau ATV la chiec tau nang nhat va tien tien nhat duoc thiet ke boi chau
Au tu truoc toi nay va vi nhung yeu cau ve su an toan cho tau co nguoi lai cho
nen trung tam khong gian Guyanais (CSG) o Guiana thuoc Phap se duoc noi rong ra
trong vong 4 thang truoc khi tien hanh phong tau.
Ngay phong tau.
Trong khi do o chau Au, tu thang 4 den giua mua he, mot chuong trinh kiem tra
keo dai se duoc thuc hien boi NASA va cac chuyen gia nguoi Nga nham dam bao rang
tau Jules Verne, cac thiet bi cua no, cac quy trinh thuc hien ATV cua 3 ben da
san sang de ho tro nhiem vu phong tau Jules Verne.
Viec kiem tra chat luong cua trung tam dieu khien ATV hau nhu da duoc hoan thanh,
phan lon cac chuong trinh kiem tra he thong cung da hoan tat va chuong trinh
kiem tra chat luong cac hoat dong binh thuong da duoc bat dau va duoc len ke
hoach san sang cho viec phong tau vao cuoi thang 7 nam nay.
Ben canh viec san sang cua tau Jules Verne va trung tam dieu khien, rat nhieu
nhung han che ben ngoai cung anh huong den ngay lap ghep cua tau Jules Verne va
dieu nay cung lam giam co hoi phong tau.
Mot han che chinh ve tu nhien do la goc cua mat troi so voi goc anh sang cua ATV
va tram ISS trong qua trinh lap ghep. Goc nay phai nho de duy tri nguon nang
luong cung cap cho tram ISS va phai cuc lon de tranh lam choi cac thiet bi cam
ung.
Nhung han che khac do la viec toi lui tram khong gian cua cac tau van chuyen
khac va su san sang cua cho neo dau thuong bi chiem dung boi tau tiep te Tien bo
cua Nga.
Dieu kien thoi tiet khong thuan loi khac gan day da lam xao tron ngay phong cua
tau Jules Verne. Nhung ton that do tran mua da gay ra cho bon chua ngoai cua tau
coi thoi tai be phong o Florida hien dang duoc dieu tra va NASA vua thong bao
rang viec nay se anh huong den bang danh muc hang hoa duoc tau coi thoi cho
trong chuyen bay vao mua he nay.
Xet viec tri hoan ma cac nhom kiem tra cua Nga va chau Au gan day gap phai do
nhung tinh huong bat ngo nhung da duoc giai giai quyet va cong them nhung han
che khac quan ben ngoai ve ngay phong tau, thi gio day co the khang dinh rang co
hoi cho lan phong dau tien cua tau Jules Verne khong the nao som hon
thang 9 va kha nang lich phong co the doi den thang 11
tuy thuoc vao cach giai quyet trong viec hoach dinh lai bang danh muc hang hoa
can phai cho cua tau con thoi va uu tien cho tau ATV tiep te 6 tan hang hoa cho
tram ISS.
Theo Sciencedaily, So KH & CN Dong NaiArticle source http://w4rum.com/1057.t
| 