Theo cac chuyen gia Ai Cap hoc, khu vuc Maadi la noi
cung cap da cho cong trinh xay dung cac kim tu thap. Nhung thanh phan hoa hoc
cua da voi o day lai khac han so voi cac mau da trich ra tu cac kim tu thap.
Nam 2001, tap chi Science & Vie cua Phap da dua ra
mot gia thuyet gay tranh cai: cac kim tu thap o Gizeh (Ai Cap) khong duoc dung
len tu cac khoi da lay tu thien nhien va duoc deo got cong phu, ma that ra la tu
nhung khoi betong duc san! Roi 5 nam sau, mot nha vat ly va mot chuyen gia ve
vat lieu da khang dinh them y kien nay. Vay, phai chang tu thuo xa xua,
Ai Cap da tung co mot doi ngu nhung nha hoa hoc kiet xuat?
Khoa hoc dang "dan than" vao chuyen nganh Ai Cap hoc: mot vai mau da
tang, it ra nhin be ngoai la nhu vay, lay ra tu kim tu thap va duoc mot so nha
khoa hoc dem di doi chieu can than voi nhieu mau da khac nhau lay tu mot vai khu
vuc gan noi xay dung cac cong trinh uy nghiem va trang le nay. Ket qua: hai mau
vat co su khac biet nhau rat co ban. Va nghi van da phat sinh!
Tu nhieu thap nien nay, tham chi tu bao the ky nay, da co nhieu y kien van qua
quyet rang cac kim tu thap tai Gizeh that ra da duoc xay dung nen tu chat lieu
da voi duoc xu ly hoa hoc va duoc duc khuon de co duoc nhung khoi "da"
do so nhu chung ta thay ngay nay. Nhung nam gan day, nhieu chuyen gia ve vat
lieu rat quan tam van de nay. Ho da quan sat, phan tich cac mau da va da duc ket
y kien rang, cac tho thu cong cua cac pharaon Ai Cap rat thanh thao ve
nghe thuat che tac da nhan tao! Theo cac chuyen gia nay, nguoi Ai Cap
khi do da biet dung cac phuong phap xu ly hoa hoc de lam ra mot chung loai "betong"
duoc goi la geopolymer de xay lang mo cho cac vi vua cua minh.
Song den nay, van co nhieu su gia nghien cuu ve Ai Cap luon bao ve quan diem
rieng khi cho rang vat lieu de xay nen cac kim tu thap chinh la nhung khoi da
tang tu nhien duoc lay tu khu vuc Toura va Maadi gan cao nguyen Gizeh va da duoc
deo got rat cong phu bang tay. Cuoc tranh luan van chua co hoi ket.
Da tu nhien hay da nhan tao? Nay den luot mot nha vat
ly chuyen ve khoa hoc vat lieu thuoc Vien Nghien cuu hang khong vu tru tai
Chatillon (Phap) va mot giao su chuyen nganh vat chat thuoc Dai hoc Drexel
(Philadelphia, Hoa Ky) da dung ra xem lai van de. Sau do, hai nha khoa hoc
Gilles Hug va Michel Barsoum da khang dinh rang mot phan trong nhieu khoi da xay
dung cac kim tu thap lon o Gizeh da duoc lam tu vat lieu la da voi thien nhien
nhung duoc con nguoi xu ly hoa hoc va sau do duoc nen lai thanh nhung khoi lon.
(Anh: Discovery)
Bat dau tu dau vet cua mot phan
ung hoa hoc
Giao su Gilles Hug trinh bay: "Chung toi da so sanh thanh
phan cau tao cua cac mau da voi tu nhien lay tu khu vuc Toura va Maadi voi cac
mau da cua kim tu thap Kheops, va da phat hien ra mot so dau hieu bat thuong".
Theo ong, dau tien la: thanh phan cau tao cua phien da o kim tu thap phuc tap
hon nhieu so voi da tu nhien. Dieu nay cung trung hop voi nhan dinh cua mot so
tac gia da nghien cuu van de nay vao nam 2002, cho rang mot so vi chat cua da o
kim tu thap co dau vet con sot lai cua mot phan ung hoa hoc nhanh, co nghia la
nen da nay khong phai la da that duoc hinh thanh sau mot qua trinh ket tinh tu
nhien.
Ho da giai thich them rang, neu la da lay tu thien
nhien va duoc deo got thi chac chan ben trong nen da se khong the co mot dang
phan ung hoa hoc nhanh dien ra. Nhung neu cac tang da nay duoc ban tay
con nguoi pha tron tu dang bot roi hoa vao nuoc de co dang long va cuoi cung cho
dong cung lai trong khuon, tua nhu qua trinh che tao betong, thi dang phan ung
hoa hoc nhanh nay hoan toan co kha nang xay ra.
Cung van y kien cua GS Gilles Hug: "Do vay, cac tang da
duoc dung lam "ao" phu ben ngoai kim tu thap Kheops co ham luong silicium cao
hon nhieu so voi cac mau da tu nhien lay tu khu vuc Toura, noi duoc cho la da
cung cap vat lieu de xay dung kim tu thap nay. Cac khoi da ben ngoai do cung
chua mot so luong lon chat magnesium hon cac mau da tu nhien. Vay thi, tu nhung
quan sat ban dau, chung toi co duoc mot vai thong so rat thuyet phuc, nhung
chung toi chua the khang dinh mot cach tuyet doi duoc dieu gi".
Them mot dieu dang ngac nhien: mot vai vi chat trong mau da lay tu kim
tu thap duoc cho la "vo dinh hinh", tuc "khong ket tinh".
GS Michel Barsoum trinh bay: "Trong da tu nhien, se co nhung thanh phan vat
chat chi co the ket tinh duoc sau khi trai qua mot khoang thoi gian rat dai. Do
la dieu binh thuong de mot khoi da co the duoc tao thanh. Nhung o cac kim tu
thap do thi nhung vi chat da duoc tao thanh rat nhanh chong, chi sau mot quang
thoi gian ma toi cho la rat ngan. Co the chung da tu dong cung lai o nhiet do
thap truoc khi co cac tinh the xuat hien. Hien tuong nay trong tu nhien la khong
the xay ra, ngoai tru truong hop co nui lua phun trao. Ma nui lua o day la mot
hien tuong bi loai tru. Noi tom lai, tat ca cac du lieu tren cho phep chung toi
nghi den mot qua trinh xu ly hoa hoc o nhiet do thap de co duoc nhung tang da
nhan tao do". Cuoi cung, nha khoa hoc nay dong y rang han nuoc Ai Cap thoi
do da co duoc mot doi ngu cac nha hoa hoc tai ba.
Song den nay, rat nhieu cac chuyen gia ve Ai Cap hoc van to ra hoai nghi. Ong
Sydney Aufrere thuoc phan vien nghien cuu ve "ton giao va xa hoi Ai Cap" cua
Trung tam Nghien cuu khoa hoc quoc gia Phap (CNRS) cho biet: "Quan diem cua
toi ve viec xay dung kim tu thap bang da tang tu nhien la rat thuyet phuc. Boi
le ngay tai cong truong, nguoi Ai Cap luc do da co du nguyen vat lieu tai cho,
dong thoi co ca mot doi ngu nhan cong dong dao va ca nhung phuong tien ky thuat
phu hop. Vay tai sao ho lai phai nhoc cong phat minh ra nhung dieu gi khac ton
kem hon?".
Cac nha khoa hoc van can them nhieu mau thu moi
Tren thuc te, khong chi co cac phan tich ve dia ly va hoa hoc
moi co the bien minh cho gia thuyet ve nhung khoi da co le da duoc lam ra mot
cach rat nhan tao nay. Chi can quan sat ben ngoai cung co the phan nao giup gia
thuyet nay ton tai. Mot dan chung cu the: cac khe noi giua cac khoi da that hoan
hao va cau hoi duoc dat ra la: Se giai thich the nao cho hop ly ve
viec cac khoi da tu nhien nang hang tan lai co the duoc got giua mot cach cong
phu va ti mi den nhu the? Da co y kien cho rang, moi mot khoi da
nhan tao nay deu da duoc "do ni dong tac" truoc roi, tuc la da duoc che
tac trong khuon duc, sao cho dung theo kich thuoc va vi tri ma cac kien truc su
luc do muon lap dat vao cong trinh.
Con khi quan sat tren thuc dia, cac chuyen gia cho rang tac dong bao mon thay
duoc rat ro o phan ben tren cua cac khoi da, trong khi phan day thi khong. Theo
chuyen gia hoa hoc Joseph Davidovits, giai thich hien tuong nay kha don gian:
trong qua trinh tron vua, cac vat lieu nang se lang xuong day. Do do, phan ben
duoi cua khoi da se bi "co dac" hon va bi xoi mon it hon. Dieu nay cung
dung voi loai betong ma chung ta su dung ngay nay. Vi vay, hien nay nguoi ta da
cho them vao betong tuoi mot chat phu gia nham on dinh thanh phan cua hon hop
truoc khi no dong cung. Day la dieu duy nhat ma nguoi Ai Cap luc do co le chua
biet den!
Tuy nhien, de co the chung minh ro rang va thuyet phuc nhat gia thuyet ve cac
khoi da "gia" cua kim tu thap, doi ngu cac chuyen gia nghien cuu phai
duoc su dong y cua chinh quyen so tai, chinh thuc cho phep ho den lay them nhieu
mau da can thiet khac tu nhieu noi ben trong kim tu thap de phan tich ky luong
hon. Nhung cho den nay, ho so xin phep duoc tiep tuc tien hanh viec thu thap mau
da o cac kim tu thap da bi chinh quyen Ai Cap bac bo hoac co tinh quen di. Va
gioi khoa hoc lai phai cho them mot thoi gian nua!
Thu lam betong theo cach cua nguoi Ai Cap xua!
Vien nghien cuu cua giao su hoa hoc va Ai Cap hoc Joseph Davidovits da tien hanh
tai hien qua trinh lam ra "betong" de xay kim tu thap:
1. Su dung da voi co thanh phan giong
nhu da voi o khu vuc Gizeh
2. Nguyen lieu da voi duoc nghien nho va duoc pha tron them voi mot vai chat
khac nhu xut, voi va dat set co chua kao-lanh, trong mot be nuoc co dung tich
2.000 lit
3. Sau 3 - 4 ngay, nuoc boc hoi va vat lieu geopolymer duoc hoan tat, trong nhu
mot hon hop cat va bun nhao
4. Hon hop nay duoc nen vao khuon va se tu kho cung lai sau 10 ngay
5. Sau khi thao khuon, cac khoi "da" do se lien khit nhau rat hoan hao.
Chi sau nhieu thang thi khe ho giua cac khoi "betong" moi lo ra
Manh Hung
|
Cach nguoi Ai Cap lam
ra betong
1. Khai thac muoi tu nhung dong song tam trong sa mac sau khi da kho can.
So luong muoi nay sau do duoc gom lai tai mot khu vuc rieng
2. Khai thac rung cay co va dot di de lay tro. Tro nay rat giau oxyt
canxi va dung de tron them vao muoi
3. Hon hop tro va muoi duoc hoa vao nuoc de co duoc mot vat lieu la xut.
4. Sau do, da voi se duoc cho them vao chat xut nay de cuoi cung co duoc
mot dang vat lieu xay dung hoan chinh
5. Hon hop vat lieu xay dung nay sau khi hoan tat se co dang nhu mot
chat ho nhao nhung rat chac
6. Cuoi cung, muoi duoc cho them vao mot lan nua de giam do pH trong hon
hop xay dung. Doi ngu nhan cong se chuyen hon hop nay den vi tri can xay,
cho vao cop pha, dong khuon va doi cho den khi mot khoi "betong" hoan
chinh va co hinh dang nhu y dong dac lai |
Theo Sai Gon tiep thi Article source http://w4rum.com/1002.t
| 