The nao la day thi?  Day thi la giai doan truong thanh ve gioi tinh, danh dau bang su phat trien cua cac dac tinh sinh duc thu cap. Thong thuong tre gai day thi khoang 9 - 16 tuoi, trung binh la 10,5 tuoi. Bat dau la su phat trien tuyen vu, sau do khoang 6 thang thi bat dau moc long mu, long nach. O mot so tre moc long mu la dau hieu dau tien cua day thi. Vai nam sau, thuong co 2 nam, co quan sinh duc ngoai phat trien hon va tre gai bat dau co hien tuong kinh nguyet vao khoang 12,5 - 13 tuoi. Luc nay tre tang truong co the rat nhanh, khoang 2 nam sau tu lan hanh kinh dau tien tre da co the dat duoc chieu cao nguoi truong thanh. Thoi diem nay tre da bat dau co kha nang sinh san.
Day thi o tre trai muon hon khoang 13 - 15 tuoi. Dau hieu dau tien la tang kich thuoc tinh hoan, vai thang sau bat dau phat trien long mu, duong vat lon dan, moc long nach, ban tay ban chan to len, sau do la su no to cua canh tay, chan, than nguoi va long nguc. Giong noi tro nen tram hon, gia tang khoi co, co kha nang xuat tinh hay mong tinh. Giai doan nay keo dai khoang 3 - 4 nam la ket thuc va tre bat dau moc rau, noi mun va bi hoi nach. Khi nao goi la day thi som? Khi cac dau hieu day thi xuat hien som hon do tuoi binh thuong, la khi tre gai day thi truoc 8 tuoi hoac tre trai truoc 9,5 tuoi thi goi la day thi som. Day thi (puberty) khac biet voi vi thanh nien (adolescence) o cho vi thanh nien la giai doan chuyen tiep giua day thi va nguoi truong thanh. Nguyen nhan day thi som? Hau het cac truong hop day thi som deu khong ro nguyen nhan. Tuy nhien, trong mot so truong hop nguoi ta thay co bat thuong o tuyen yen tiet ra noi tiet to lam tuyen vu va tinh hoan phat trien, bat thuong cua tuyen vu hay tinh hoan, nao ung thuy voi tat nut dot song lo tuy song va mang tuy, suy giap, u nao, u buong trung... Mot so nguyen nhan tiem an gay day thi som duoc quy cho beo phi, yeu to xa hoi va moi truong “doc hai”. Tinh trang phim anh, sach bao, Internet tran ngap hinh anh “tuoi mat” lien quan gioi tinh tiep can voi tre som hon truoc day rat nhieu. Dieu nay da tac dong len nao bo cua tre, kich thich tim hieu... dan den su phat trien ca the chat (thong qua hoat dong cac hormon) lan tinh than. Day thi som loi hay hai? Hau het cac truong hop day thi som van la binh thuong. Nhung nghien cuu gan day cho biet so luong tre gai day thi som ngay cang tang cao. Tre trai lan tre gai se co mot thoi gian kho khan khi trai qua nhung thay doi luc day thi den som. Tre co su khac biet voi cac ban dong lua o hinh dang nguoi lon, se gay ra nhieu ap luc cho tre. Tre chua san sang voi nhung thay doi cua co the nen de bi mac cam voi ve be ngoai cua minh, boi roi voi nhung dieu xay ra trong co the minh va co the nay sinh nhung xuc cam bat thuong. Tre gai truong thanh som se gap nhieu van de ve hanh vi cu xu, de sinh hoat tinh duc som, tham chi lay chong som hon, de bi quay roi va tu tu. Dieu dang luu y la tre day thi som se nhanh chong bi cot hoa cac dau xuong dai dan den viec ngung tang truong chieu cao, lam cho tre bi thap lun hon kha nang di truyen cho phep. Doi voi tre beo phi, tre co the cao hon chung ban nhung thuong bi day thi som va ngung phat trien chieu cao som hon. Lam gi de ho tro cho tre day thi som? Cha me, nguoi than cua tre can co su hieu biet va ky nang tot de giup tre vuot qua giai doan nay, hoac co the tu van voi cac chuyen gia suc khoe, tam ly. Nhieu bac cha me rat phan van lieu co nen lam cham lai qua trinh day thi som cua con khong va phai lam gi? Thuc te cho thay, kho can thiep duoc vao qua trinh nay, tru nhung truong hop co benh ly thuc the. Dieu quan trong la luon o ben canh tre de san sang ho tro khi can thiet. Hay noi cho tre biet rang ai cung phai trai qua nhung thay doi nay, nhung co nguoi som hon, co nguoi muon hon. Thong bao voi tre ve su phat trien cua co the se xay ra nhu the nao dong thoi giai thich nhung dieu tre dang lo lang, quan tam. Khuyen khich tre tham gia the duc the thao deu dan, cac hoat dong xa hoi cung la nhung bien phap giup tre nhanh chong vuot qua kho khan ve mat tam ly trong giai doan nay. By BS. DAO THI YEN THUY (Trung tam Dinh Duong TP.HCM) Article source http://w4rum.com/79.t
| 