Viec dao tao (DT) CNTT tu it sang thuc hanh nhieu hon co the tao ra nhung ranh mon trong tu duy. Chung ta can ngoi len co xe de chay dua, khong nen hi hui `phat minh lai banh xe`. Nhan luc CNTT VN yeu kem o dau? Cho den nay, van chua co mot nghien cuu thuc su khoa hoc ve chat luong nguon nhan luc CNTT Viet Nam (VN). Mot mat, trong cac bao cao, VN thuong duoc coi la co tiem nang phat trien CNTT voi uu the chu yeu ve nguon nhan luc. Cac hoc sinh, sinh vien (HS, SV) duoc DT tai VN thuong chiem giai cao trong cac ky thi quoc te, thanh cong trong cac chuong trinh sau DH o nuoc ngoai, nhieu nguoi da tro thanh giao su o cac truong DH danh gia o My. Mat khac, mot so nhan dinh ve chat luong DT CNTT o VN lai tuong doi bi quan. De vuot qua nhung danh gia mang mau sac cam tinh, can co mot phan tich sau hon vao ban chat cua van de nay.  Danh gia chat luong DT nhan luc CNTT dua tren tieu chi "sinh vien moi tot nghiep DH khong dap ung duoc nhu cau cua cong nghiep CNTT" tuc la ngo nhan ve vai tro cua DT hoc duong. Chung toi da co dip lam viec voi mot so SV tot nghiep cac truong DH hang dau ve CNTT o My nhu Stanford, MIT hay Carnegie Mellon. Ho cung deu vap phai nhung lung tung trong buoc dau vao lam viec cong nghiep (CNp) nhu SVVN. Do nhu cau cua CNpCNTT het suc da dang va thay doi rat nhanh, khong co mot chuong trinh DT nao co the tao ra san pham "an lien" cho nhu cau do.
Can phan biet DT hoc duong va DT CNp. DT CNp bao gom DT chuyen gia, day nghe va DT trong cong viec (training-on-job). Mot chuyen gia du da co kinh nghiem, khi toi mot moi truong lam viec moi cung phai co thoi gian de hoc hoi. Nhung SV moi ra truong, chua co kinh nghiem lam viec deu phai duoc DT lai trong cac cong ty. Xay dung chuong trinh DT cho rieng minh la viec cac cong ty CNTT luon phai tu lo. Neu chuong trinh DT nay lai mo phong hoac co tham vong thay the hoan toan chuong trinh DT tai hoc duong thi do la mot viec lam vo ich.
Viec DT san pham "an lien" khong bao gio co the la muc tieu cua DT hoc duong. CNTT khong phai chi la nhung Java, XML, Web Sphere, VB Script hay dot Net... Muc tieu cua DT hoc duong chinh la de rut ngan thoi gian hoc tap nhung van de hoan toan moi. De lam duoc dieu do, nha truong phai trang bi cho cac ky su tuong lai mot kien thuc vung chac, mot phuong phap tu duy dung dan va kha nang tu nghien cuu. Ben canh do, mot so ky nang thuc hanh cung can duoc ren giua ngay tai truong DH de cac SV co kinh nghiem tiep thu ky nang moi trong thoi gian ngan nhat. Mot so truong DH tien tien co cach DT tuong doi an tuong, doi hoi SV viet duoc mot so chuong trinh ung dung bang cac ngon ngu lap trinh khac nhau trong mot khoa hoc va moi ngon ngu chi duoc hoc va su dung trong 1-2 tuan. Nhu vay, sau nay trong CNp, cac chuong trinh DT chuyen gia ve Java hay C++ moi co the dien ra trong mot khoa hoc gap rut 2-3 ngay cho cac ky su chua he biet cac ngon ngu nay de ho co the bat tay ngay vao cong viec.
Trong cac chuong trinh DT CNp co mot chi tieu rat quan trong la "duong cong hoc tap" (learning curve). Duong cong nay cang ngan, chat luong cua nguon nhan luc dau vao cang cao. Mot ky su PM moi ra truong o cac nuoc tien tien cung can it nhat hai nam de co the lam viec hoan toan doc lap.
Tai mot so hoi thao gan day ve CNTT, co nhung thay co da nhan diem yeu cua chuong trinh DT DH ve CNTT la thieu thuc hanh va de ra giai phap dua cac san pham PM ung dung cua cac cong ty trong va ngoai nuoc vao chuong trinh DT. Chung toi thuc su lo ngai truoc nguy co di tu thai cuc nay sang thai cuc khac nhu the. Viec huan luyen su dung san pham PM ung dung cua mot cong ty vao DT hoc duong la mot viec can het suc can nhac de tranh gay nhung ranh mon trong tu duy. Hon nua, SV co the co nhan thuc meo mo ve CNTT chi la viec su dung thanh thao mot so PM ung dung.
Mot chuyen gia lau nam trong linh vuc dien tu tin hoc da bay to lo ngai "ky nang thiet ke cang ngay cang tro nen hiem hoi". Dieu do se rat nguy hiem doi voi su phat trien lau dai cua CNp PM. Ky su truoc het phai la nguoi co kha nang thiet ke chu khong phai thao cac ky nang thi cong.
Nhu vay yeu kem cua nhan luc CNTT VN nam o dau? Chung toi khong co tham vong dua ra mot nghien cuu day du ma chi xin de cap toi hai vi du dien hinh mang tinh goi y ve noi dung DT va mo hinh DT.
Dung co gang "phat minh lai banh xe" Viec giai mot bai toan thong thuong cua lop tren bat buoc chi su dung kien thuc cua lop duoi co the kich thich oc sang tao cua HS. Nhung tiec thay, viec su dung tran lan cac de toan kieu nay lai la hau qua cua su luoi bieng suy nghi cua nguoi ra de. Hon nua, no cung bop chet kha nang tu nghien cuu, mo rong kien thuc cua nguoi hoc bang cach bien cac noi dung kien thuc moi thanh cac "meo" giai toan. Co the do cach DT nhu vay, o cap pho thong, HS VN tu nhieu the he van manh ve ky xao, rat giau "meo muc", nhung yeu ve kien thuc va he thong khai niem.
Viec doi tuyen VN lot duoc vao vong chung ket ky thi lap trinh PM the gioi vua qua le ra co the xem la mot thanh cong. Tuy nhien, ket qua cua vong chung ket dang de chung ta suy ngam: Nhieu chuyen gia tren the gioi kha ngac nhien khi doi tuyen cua chung ta su dung ngon ngu lap trinh Pascal - thu ngon ngu nhap mon pho bien cach day tren 20 nam! Ngay nay, Pascal hau nhu khong con duoc su dung tren the gioi, song o VN, nhieu nguoi van khang khang bao ve viec day ngon ngu nay va cho rang day la ngon ngu cau truc tieu bieu.
Doi tuyen VN chi du thoi gian hoan thanh duoc 1 trong so 3 bai lap trinh, mot ket qua rat thap. Nguyen nhan chinh la viec su dung Pascal da khien doi tuyen VN phai xay dung lai nhieu doan PM ma trong mot ngon ngu phat trien hon nhu C/C++ hay Java, nguoi ta chi can su dung mot ham co san trong thu vien. Su thua kem cua doi tuyen VN chinh la o cho, cac em khong duoc trang bi nhung cong cu tot nhat va da phai tham gia mot cuoc dua khong can suc. Tren dau truong quoc te ngay nay, nang luc canh tranh khong chi bao gom oc phan tich, ky nang ma ca kien thuc. Thanh bai trong mot cuoc thi la chuyen nho, nhung nhan viec nay chung ta co the rut ra bai hoc trong viec hoai cong "phat minh lai cai banh xe". Xay dung lai nhung chuong trinh thu vien cung la mot viec nho, nhung tai sao chung ta khong the dua cac noi dung DT CNTT hien dai vao VN? Mo hinh DT Gan day co mot so mo hinh DT CNTT gan voi hoat dong DN. Dien hinh la mo hinh hoc vien Buu Chinh, Vien Thong (BCVT) cua tap doan BCVT VN va mo hinh DH CNTT cua cong ty FPT. Hai mo hinh nay co uu diem chung la duoc su ho tro vat chat truc tiep cua hai DN lon co kha nang gan ket DT voi thuc te. Tuy nhien, cac mo hinh nay deu co mot so diem yeu tiem tang can luu y khac phuc trong tuong lai.
Nhu da noi o tren, CNTT xam nhap vao tat ca cac linh vuc hoat dong kinh te xa hoi, ky su CNTT can co mot kien thuc chung rat rong. Do do, DT CNTT, dac biet la nganh PM, neu duoc dat o cac truong DH, co nhieu nganh khac nhau se thuan tien hon. Cac hoc vien cong nghe hang dau tren the gioi nhu MIT, Caltech (My), PolyTechnique (Phap)... deu co cac khoa khac nhau tu khoa hoc cong nghe den xa hoi nhan van. Mot truong DH chuyen nganh ve CNTT voi quy mo nhu cua FPT can het suc luu y den chuong trinh DT cac mon khoa hoc va nhan van, tranh huong tro thanh mot trung tam day nghe nang cap. Viec su dung vien tro DT cua cac cong ty khac nhau la khong the tranh khoi, tuy nhien can phai chu y ve lieu luong. Mot ky su CNTT dung nghia phai co mot quan niem mo va khach quan ve cong nghe. Muc dich xay dung truong DH chac khong chi la giai phap dap ung "con khat" nhan luc truoc mat cua FPT. Trong tuong lai lau dai, viec cam ket "bao tieu" toan bo so sinh vien ra truong se khong the nao thuc hien duoc mai. Se co nhung dong luc moi co xu huong tach truong DH CNTT ra khoi cong ty FPT de co thi truong rong lon hon.
Hoc vien BCVT co uu diem so voi DH FPT o cho co quy mo lon hon va co nhieu nganh DT khac nhau. Voi quy mo nay, hoc vien co hoat dong nghien cuu kha lon. Tuy nhien, cac hoat dong nghien cuu neu chi phuc vu cho mot minh tap doan BCVT se khong du thi truong va khong tao duoc mot day chuyen dong bo. Trong khi do, cac DN vien thong moi se co ly do de can nhac khi giao cac du an nghien cuu va phat trien (R&D) cac san pham quan trong cho doi thu canh tranh cua minh. Trong thuc te, cac cong ty nhu Viettel da nghi den viec xay dung cac trung tam nghien cuu rieng cua minh. Nhu vay, trong tuong lai se co tinh trang manh mun. Tinh trang tuong tu da dien ra tai My khi cac cong ty Bell con tach khoi tap doan AT&T, lap ra tap doan R&D rieng la Bellcore. Den nam 1996, cong ty Bellcore tro thanh Telcordia khong thuoc so huu cua cong ty vien thong nao va Bell Labs cung tach khoi AT&T thanh cong ty doc lap.
Tap doan BCVT se ngay cang co it dong luc dau tu lon vao hoc vien BCVT la noi DT nhan luc CNTT cho tat ca cac DN. Cac dau tu R&D cung se it dan va chi tap trung o mot so nhiem vu lien quan truc tiep toi hoat dong kinh doanh cua tap doan. Nhu vay, trong tuong lai mot mo hinh xa hoi hoa cac co so DT ve CNTT noi tren la can thiet. Cac DN co the chi can giu mot so trung tam chuyen giao cong nghe va dau tu giu co phan o mot so co so DT. Cac co so DT nay se co cac trung tam nghien cuu manh, co day chuyen nghien cuu dong bo co kha nang thuc hien cac hop dong nghien cuu voi cac DN khac nhau, nhan dau tu tu cac cong ty tai chinh va chuyen giao cac tai san tri tue, de dua kien thuc, cong nghe moi nhat vao hoc duong. Ket luan Co le diem yeu cua DT CNTT VN khong phai la thieu thuc hanh nang ly thuyet, ma o cho ly thuyet chua du manh de co the nhanh chong di vao thuc tien. Can co mot su to chuc va phan cong dong bo hon nua, phan biet rach roi DT hoc duong va DT cong nghiep. Cac chuong trinh can duoc hien dai hoa, chuan hoa va duoc theo doi thuong xuyen boi cac co quan co trach nhiem de co nhung bien phap kip thoi tranh nhung xu huong phat trien qua lech va khuyen khich cac xu huong phat trien co loi cho xa hoi. Nhung cach lam nhu the deu dang duoc thuc hien khap noi tren the gioi. Theo PCWorldVn Article source http://w4rum.com/382.t
| 