Can theo doi sat sao de phat hien cac dau hieu tien soc vi soc
la bien chung nguy hiem nhat cua benh sot xuat huyet, rat de dan den tu vong.
Dung qua phu thuoc vao trieu chung xuat huyet vi nhieu tre bi soc ma khong co
dau hieu nay.
Benh sot xuat huyet thuong bat dau bang trieu
chung sot voi 3 dac diem: dot ngot, lien tuc va sot cao. Trieu chung xuat huyet
thuong xay ra sau khi bat dau sot mot vai ngay va rat da dang: chay mau cam,
chay mau duoi da, non hay tieu ra mau. Co nhung tre hoan toan khong bi xuat
huyet.
Du co hoac khong trieu chung xuat huyet thi benh
van co the dan toi mot bien chung vo cung nguy hiem ma cac thay thuoc deu luon
canh giac, do la soc. Soc la mot hoi chung (nghia la nhieu trieu chung hoi tu
lai) voi 3 tinh trang suy giam cua co the: giam tri giac (nguoi benh khong con
lanh loi, tinh tao ma tro nen lu du, co khi me sang), giam nhiet do (nhat la dau
chi) va giam huyet ap. Soc la bien chung nguy kich nhat cua benh sot xuat huyet.
Da so tre sot xuat huyet tu vong do soc nang, khong phuc hoi duoc nua.
 Can cu vao cac trieu chung va bien chung, nganh y
da phan benh sot xuat huyet lam 4 cap tu nhe toi nang. O cap 1, nguoi benh chi
sot, chua co trieu chung xuat huyet. Cap 2, nguoi benh sot co trieu chung xuat
huyet. O cap 3, nguoi benh bat dau co dau hieu soc va cap 4 thi da bi soc nang.
Tre sot xuat huyet cap 1 se duoc dieu tri tai nha
theo don, co hen ngay tai kham. Voi cap 2, tuy truong hop, tre co the dieu tri
tai nha co theo doi chat che, hoac nhap vien neu xet thay can thiet. Nhung
truong hop cap 3 va 4 nhat thiet phai nhap vien ngay.
Khoang 70% tre sot xuat huyet duoc dieu tri tai
nha. Trong truong hop nay, can cho tre nam nghi
tuyet doi, uong nuoc day du, an cac chat de tieu, thuc hien dung don thuoc cua
bac si va theo doi chat che su tien trien cua benh.
Nam nghi la dieu dau tien phai thuc hien. Tre can nam nghi trong mot phong
thoang mat. Tuyet doi khong ra mua, ra nang, khong di dau vi nhieu tre tuy sot
nhung van co ve khoe manh.
Cho tre uong nuoc day du la dieu rat can thiet vi benh sot xuat huyet thuong lam
mau bi co dac lai, rat kho luu thong. Do chinh la nguyen nhan chu yeu gay ra
bien chung soc. De phong tranh, nen cho tre uong Oresol (chat thuong dung de bu
nuoc trong benh tieu chay) hoac nuoc cam, nuoc chanh, nuoc khoang hay nuoc loc
dun soi. Cho tre uong tu tu, thong tha vi viec uong qua nhanh, qua nhieu cung
mot luc co the se gay non, day bung. Ve an, can chon cac chat de tieu nhu chao,
sup va khong bao gio duoc an no qua.
Trong benh sot xuat huyet, cac bac si thuong cho tre dung thuoc ha sot
paracetamol (voi nhieu ten khac nhau nhu Acemol, Cetamol, Efferalgan, Panadol).
Dung bao gio cho tre dung cac thuoc nhom aspirine nhu Aspegic, Aspro... chung co
the lam tang nguy co chay mau va mot so tai bien khac (co truong hop dan den tu
vong). Khong duoc tu y cho tre dung thuoc khang sinh vi chung khong co tac dung
gi voi benh sot xuat huyet ma chi lam tre met them.
Truong hop tre sot cao, co the ap dung them
phuong phap “lau mat” voi 3 dong tac co ban: Dung 1 khan long rap nuoc mat dap
len dau, len tran tre; lay 1 khan long khac dap nuoc am de lau minh may, tay
chan; neu so 2 ban chan tre thay lanh thi dung 1 chai nuoc am u giua 2 ban chan,
phu len 1 khan long kho.
Ngoai ra, cha me can theo doi benh cua tre that chu dao de phat hien cac trieu
chung tien soc, bao gom:
- Tre dang tinh tao, bong tro nen lu du, co khi
vat va.
- Tre co nhung con dau bung du doi ma truoc day khong co hoac rat it.
- Tay, chan lanh.
- Da tre doi mau, tro nen bam bam, moi xam lai.
- Tre tieu it han hoac khong tieu chut nao, nhung rat khat.
Ban hay luu y phat hien cac trieu chung tien soc,
nhat la tu ngay thu 3 cua benh (tinh tu ngay bat dau sot), vi bien chung soc
thuong xay ra tu ngay thu 3 den ngay thu 7. Neu ban nhan thay mot hoac vai trieu
chung ke tren thi du chua den ngay tai kham hoac ban cong viec gi cung phai cap
toc dua tre den benh vien.
BS. Bui Xuan Vinh, Suc Khoe
& Doi Song
Article source http://w4rum.com/797.t
| 